Spółki w pigułce Fundacja - charakterystyka

Fundacja w dwóch słowach

Fundacja jest organizacją pozarządową powoływaną przez fundatora dla celów społecznie lub gospodarczo użytecznych, wyposażoną w majątek przeznaczony na realizację tych celów. Cele fundacji muszą być zarobkowe, zgodne z prawem i charakteryzować się realnością podejmowanych działań.  Fundacja ustanawiana jest przez fundatora (wystarczy jedna osoba fizyczna lub prawna) w oświadczeniu woli złożonym przed notariuszem lub w testamencie. Fundacja uzyskuje osobowość prawną z chwilą wpisania do Krajowego Rejestru Sądowego.

Jeśli dysponujesz kapitałem i nie jesteś zainteresowany realizowaniem osobistych interesów określonej grupy, a Twoje cele mają szerszy ogólnospołeczny wymiar polecamy założyć fundację.

Czy możesz założycielem fundacji?

Osobę tworzącą fundację nazywamy fundatorem. Fundatorem może być zarówno osoba fizyczna, jak i prawna. Obywatelstwo oraz miejsce zamieszkania osoby fizycznej nie ma znaczenia. W fundacji nie istnieje pojęcie członkostwa.

Fundację może powołać również osoba prawna, której siedziba mieści się w Polsce lub za granicą. Fundatorów może też być kilku – kilka osób fizycznych, kilka osób prawnych lub grupa składająca się z jednych i drugich.

Rola fundatora w procesie powoływania fundacji polega na złożeniu, w formie aktu notarialnego, oświadczenia o ustanowieniu fundacji i przeznaczeniu na jej rzecz określonego majątku, na sporządzeniu statutu oraz zarejestrowaniu fundacji w Krajowym Rejestrze Sądowym.

Jak długo trwa fundacja?

Fundacja ma charakter trwały, tzn. fundacja funkcjonuje przez czas nieoznaczony. Ustawa wymienia kilka przypadków, w których może dojść do likwidacji fundacji tj. w sytuacji osiągnięcia celu dla jakiego fundacja została ustanowiona oraz w przypadku wyczerpania środków finansowych i majątku fundacji.

Co tworzy majątek fundacji?

W oświadczeniu woli o ustanowieniu fundacji (akcie fundacyjnym) fundator wskazuje nie tylko cel działania powoływanego podmiotu, ale przede wszystkim składniki majątkowe przeznaczone na jego realizację (tzw. fundusz założycielski). Mogą nimi być: pieniądze, papiery wartościowe, ruchomości albo nieruchomości. Przepisy prawa nie wskazują minimalnej wartości majątku, określają za to, że wyczerpanie środków finansowych i majątku fundacji jest jedną z przyczyn jej likwidacji. W przypadku prowadzenia przez fundację działalności gospodarczej fundusz założycielski musi wynosić co najmniej 1.000,00 zł.

Dodatkowo fundacja może być finansowana poprzez dotacje (np. z administracji centralnej i samorządu), granty (np. od organizacji pozarządowych), zbiórki publiczne, darowizny, spadki, nawiązki sądowe, z 1% PIT jeśli uzyska status organizacji pożytku publicznego oraz prowadzonej działalności zarobkowej we własnym zakresie. W tym ostatnim przypadku w grę wchodzi odpłatna działalność pożytku publicznego i działalność gospodarcza.

Jaka jest rola fundatora w założonej fundacji?

Co do zasady aktywny udział fundatora w życiu fundacji kończy się zaraz po zarejestrowaniu organizacji. Z punktu widzenia prawa fundator nie ma obowiązku uczestniczyć w dalszym życiu fundacji, niemniej funkcję fundatora sprawuje dożywotnio. Od fundatora zależy czy po założeniu fundacji włączy się aktywnie w jej działania np. wejdzie w skład zarządu czy też pozostanie bierny pozostawiając sobie tylko garść kompetencji np. do powołania członka rady fundacji czy zmiany zarządu w razie nienależytego prowadzenia spraw fundacji. W praktyce fundatorzy często angażują się w pracę powołanych przez siebie fundacji, zasiadając w radzie fundacji lub w jej zarządzie.

Jakie organy znajdują się strukturze fundacji?

Fundacja może i musi posiadać w swojej strukturze tylko jeden organ i jest nim zarząd. Fakultatywnie może również powołać organ nadzoru. Wszystkie organy fundacji muszą być wieloosobowe.

Zarząd działa jako organ wykonawczy reprezentujący fundację na zewnątrz i prowadzący działalność fundacji. Funkcji członka zarządu nie można łączyć z funkcją członka rady nadzorczej, komisji rewizyjnej czy rady fundacji. Członkiem zarządu może być wyłącznie osoba fizyczna, o pełnej zdolności do czynności prawnych.

Natomiast posiadanie organu kontroli i nadzoru wewnętrznego (np. komisji rewizyjnej, rady fundacji, rady nadzorczej, rady fundatorów) nie jest obowiązkowe.

Organ nadzoru pełni funkcję doradczą, merytoryczną. Stanowi wsparcie dla Zarządu. Zasiadają w nim z reguły osoby o ugruntowanej pozycji, sympatyzujące z fundacją i wspierające ją swym prestiżem, często są to fundatorzy, w szczególności jeśli statut nie przyznaje im dodatkowych uprawnień.

Ustanie fundacji - w jakich okolicznościach może nastąpić?

Fundacja powinna zostać zlikwidowana jeśli:

  • osiągnięto cel, dla którego została ustanowiona;
  • wyczerpano środki finansowe i majątek fundacji;
  • w przypadku braku możliwości prowadzenia swoich spraw z powodu braku powołanych do tego organów.

W przeciwieństwie do stowarzyszenia fundacja nie może zostać rozwiązana z mocy postanowień statutu lub z woli organu fundacji.

Odpowiedzialność za zobowiązania fundacji – kto odpowiada i w jakim zakresie?

Dzięki przysługującej fundacji osobowości prawnej, w obrocie fundacja występuje jako samoistny podmiot, ponosząc odpowiedzialność za zaciągnięte zobowiązania.

Nie oznacza to jednak, że członkowie zarządu są wolni od jakiejkolwiek odpowiedzialności. Odpowiedzialność członków zarządu wynika z aktów prawnych, m.in. z ustawy o rachunkowości, kodeksu karno-skarbowego, ordynacji podatkowej czy kodeksu cywilnego, ale też ze statutu fundacji.

Każdy członek zarządu fundacji odpowiada całym majątkiem za zaległości podatkowe kierowanej przez niego osoby prawnej, chyba że wskaże mienie fundacji, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części albo wykaże, że we właściwym czasie złożono wniosek o ogłoszenie upadłości lub że nie złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Ponadto członkowie zarządu fundacji faktycznie prowadzących działalność gospodarczą odpowiadają za szkodę poniesioną przez wierzycieli wskutek niezłożenia w terminie wniosku o ogłoszenie upadłości niewypłacalnej fundacji.

Kto może dokonać zgłoszenia fundacji do rejestru?

Dla powstania fundacji konieczny jest fundator, który przeznacza pewien majątek na publicznie użyteczny cel – w tym celu ustanawia się akt fundacyjny w formie aktu notarialnego. Dla powstania fundacji konieczne jest również opracowanie statutu oraz sporządzenie koniecznych dokumentów rejestrowych do Krajowego Rejestru Sądowego. Następnie niezbędne jest nadanie numerów NIP (właściwy Urząd Skarbowy) oraz Regon (Główny Urząd Statystyczny, GUS). Zgłoszenia stowarzyszenia rejestrowego do KRS dokonuje fundator lub zarząd fundacji.

Jeśli jesteś zdecydowany na założenie fundacji, bez wychodzenia z domu, całkowicie online, po wypełnieniu prostego formularza za pośrednictwem, którego przekażesz nam podstawowe informacje na temat swojej przyszłej fundacji sporządzimy akt założycielski, którego treść wybrany przez Ciebie notariusz wciągnie do aktu notarialnego, napiszemy statut Twojej fundacji oraz  przygotujemy stosowne dokumenty rejestrowe do Krajowego Rejestru Sądowego. Do Ciebie będzie należało wydrukowanie, podpisanie i opatrzenie datą przesłanych dokumentów. Dla pewności otrzymasz instrukcję i harmonogram czynności technicznych, których powinieneś dopełnić dla założenia Twojej fundacji, podpowiemy również o co powinieneś zadbać gdy Twoja fundacja zostanie już zarejestrowana. Chcemy pomóc Tobie przejść przez całą procedurę w sposób szybki, prosty i bezpieczny.